'İSTİHDAM YATAY SEYRETTİ'

Aranın ardından Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek, 2027 yılı bütçe teklifine ilişkin komisyona sunum yaptı. Bakan Şimşek, 2026 yılında olumsuzluklara rağmen Türkiye ekonomisinin ılımlı büyümesini sürdürdüğünü belirterek, "Büyümenin bu yıl yüzde 3,3 ile OVP hedefimizden 0,5 puan daha düşük gerçekleşeceğini tahmin ediyoruz. 2027 yılında, dış talepteki toparlanmanın yanı sıra verimlilik ve katma değer odaklı yatırımların da katkısıyla büyümenin kademeli olarak hızlanmasını bekliyoruz. Üretim kapasitesini ve rekabet gücünü artıran, yatırımı ve ihracatı önceleyen politikalarımız sayesinde büyüme kompozisyonunun dezenflasyon süreciyle uyumlu olacağını öngörüyoruz. Zayıf dış talebin, ılımlı iç talebin ve teknolojik dönüşümün etkisiyle istihdam yatay seyretti" ifadelerini kullandı.

'MAKRO FİNANSAL İSTİKRARI ÖNCELİKLENDİRİYORUZ'

2026 yılında birçok ülkede enflasyonun yükseldiğini kaydeden Şimşek, "Aldığımız tedbirlerle çok sınırlı da olsa savaş öncesi seviyelere göre yıllık enflasyonu düşüren birkaç ülkeden biri olduk. Merkez Bankamız, jeopolitik şoklar yaşanmasaydı enflasyonun 7 puan daha düşük gerçekleşeceğini değerlendiriyor. 2027 yılında sıkı parasal duruş, ılımlı iç talep koşulları, beklentilerdeki iyileşme, hizmet enflasyonunda ataletin azalması ve küresel emtia fiyatlarında öngörülen gerileme dezenflasyon sürecini destekleyecektir. Bu zorlu küresel koşullarda makro finansal istikrarı önceliklendiriyoruz. Savaşın etkileri, ılımlı ekonomik aktivite ve eşel mobil uygulamasına rağmen bu yıl bütçe açığının başlangıç hedefi olan yüzde 3,5’in altında kalacağını öngörüyoruz" diye konuştu.

'EKONOMİDEKİ PAYI OLDUKÇA SINIRLIDIR'

Bakan Şimşek, fon piyasalarında yaşanan gelişmelere ilişkin, "Bildiğiniz gibi manipülasyon nedeniyle bünyesi zayıflayan bazı fonlar eylül ortasında temerrüde düşmeye başladı ve Sermaye Piyasası Kurulu 131 fonda tasfiye kararı aldı. Ekonominin geneline yayılma potansiyeli olan riskleri sınırlamak üzere kurumlar arası eşgüdüm içinde gereken tedbirler hızla uygulamaya alındı. Yaklaşık 456 bin pay sahibinin olduğu bu fonlar; 17 Eylül itibarıyla toplam fon sayısının yüzde 4,6’sına, toplam fon portföyünün yüzde 7,7’sine, hane halkı finansal varlıklarının yüzde 2,4’üne ve milli gelirin yüzde 0,7’sine karşılık gelmektedir. Bu gelişmelerin reel ekonomiye etkisine gelecek olursak, Merkez Bankası'nın yayımlanan çalışmasına göre; tasfiye kapsamındaki fonlarda yaklaşık 3 bin reel sektör firmasının toplam 116 milyar TL yatırımı vardır. Bu firmaların istihdamdaki payı yüzde 0,6, cirodaki payı yüzde 0,9’dur. Yüksek fon maruziyetine sahip firmalar ise istihdamın 10 binde 3'ünü, ticari kredilerin 10 binde 2'sini oluşturmaktadır. Tedarikçiler dahil bu firmaların ekonomideki payı oldukça sınırlıdır" dedi.

'130,2 MİLYAR TL ÖDEME YAPILDI'

Fon pay sahiplerine yapılan ödemelere değinen Şimşek, "Ödemelerde fon malvarlığı, geri kazanım hesaplarındaki kaynaklar ve isteğe bağlı iade hesaplarındaki tutarlar kullanılmakta olup kamu bütçesinden kaynak kullanılmayacaktır. Olağan tasfiye kapsamında 93 fonda 71 bin 899 hesaba 68 milyar TL ödenmiştir. Olağanüstü tasfiye kapsamında ise 4 Kasım 2026 tarihi itibarıyla 15 fonda 542 bin 975 hesaba toplam 62,2 milyar TL ara ödeme yapılmıştır. Böylece bugüne kadar toplamda 108 fonda, 614 bin 874 hesaba, 420 bin 31 tekil kişiye 130,2 milyar TL ödeme yapıldı ve 179 bin 449 kişi net yatırım tutarının tamamını almıştır. Bu süreçte MASAK tarafından fonlardan haksız ve fahiş kazanç elde edenlerin bu kazançlarla ilgili mal varlıklarının tespiti ve yurt dışındaki mal varlıklarının ülkemize getirilmesine yönelik girişimler de sürdürülmektedir. 4 Kasım itibarıyla yaklaşık 3,8 milyar TL tutarında 100 işlem ertelenmiş, 36 farklı ülkedeki yurt dışı muadilleri ile iş birliği neticesinde yaklaşık 9 milyar TL mal varlığı tespit edilerek adli mercilerin bilgisine sunulmuştur. Önümüzdeki dönemde yatırımcı güveninin güçlendirilmesine ve sermaye piyasalarımızın sağlıklı işleyişinin sağlanmasına yönelik ilave adımlar atılacaktır. Bu kapsamda kurumlarımızın üzerinde çalıştığı düzenleme taslağında, manipülasyona karşı yaptırımların artırılmasına ve kurumsal kapasitelerin güçlendirilmesine odaklanılmaktadır" ifadelerini kullandı.

'DEPREM HARCAMALARI DIŞINDA DİSİPLİNİ SÜRDÜRÜYORUZ'

Bakan Şimşek, güçlenen harcama disiplini ve etkin gelir tahsilatı sayesinde 2023 yılından itibaren, hedeflerinden daha iyi bir bütçe performansı sergilediklerini belirterek, "2026 yılında yüzde 3,5 seviyesinde öngördüğümüz bütçe açığının milli gelire oranının, başlangıç hedefinin altında yüzde 3,1 olarak gerçekleşeceğini bekliyoruz. Cari fiyatlarla 5,4 trilyon liraya ulaşan deprem harcamalarına rağmen 2025 yılından itibaren bütçemizde faiz dışı fazla veriyoruz. Bu sayede elde ettiğimiz mali alanı eşel mobil için kullandık. 2027 yılı bütçesinde emeklilerimizin alım gücünü desteklemek amacıyla kaynak ayırıyoruz. Ayrıca faiz dışı harcamalarda stratejik alanları önceliklendiriyoruz. Özellikle savunma, sosyal konut, gıda arz güvenliği, maden arama, sanayi altyapısı ve demir yolları için bütçe ödenekleri nominal milli gelir büyümesinin üzerinde artırılırken deprem harcamaları dışındaki tüm alanlarda disiplini sürdürüyoruz. Tasarruf genelgesi kapsamındaki harcamaların bütçe içindeki payı uzun dönem ortalaması olan yüzde 4,6’dan, 2024 yılında yüzde 3,1’e, 2025 yılında ise yüzde 2,9’a geriledi. 2026 yılında bu oranın yüzde 3’ün altında gerçekleşeceğini öngörüyoruz. 2027 yılında bütçe açığının milli gelire oranının yüzde 3,5 olacağını, OVP dönemi sonunda ise yüzde 3’ün altına gerileyeceğini öngörüyoruz" diye konuştu.

'GELİR HEDEFİ ULAŞILABİLİR'

Bakan Şimşek, "İddialı olmakla birlikte 2027 yılı gelir hedefimizin ulaşılabilir olduğunu değerlendiriyoruz. Daha destekleyici makroekonomik görünüm ile eşel mobil uygulamasından çıkış, gelirlerimizin artışına katkı sağlayacaktır. Bunların yanı sıra kayıt dışı ekonomiyle kararlı mücadelemiz, vergiye gönüllü uyumu artıran uygulamalarımız, tahsilat ve denetim kapasitemizdeki artış da bu performansta etkili olacaktır. Vergi adaletini güçlendirerek vergilemede etkinliği artırmak temel önceliklerimizdendir. Program döneminde yüksek gelir grupları ve sermaye kesimine yönelik vergileri artıran düzenlemeleri hayata geçirdik. Vergide adaleti güçlendirmek için yaptığımız düzenlemeler ve kayıt dışılığa yönelik aldığımız tedbirlerle 25 yıllık ortalaması yüzde 65,8 olan dolaylı vergilerin toplam vergiler içindeki payını 2025’te yüzde 62,4’e indirdik. Dolaylı vergilerin payının 2026 yılında yüzde 59,4’e gerileyeceğini öngörüyoruz. Eşel mobil uygulaması olmasaydı bu oran yüzde 60,5 olacaktı. 2024-26 OVP’sinde söz verdiğimiz gibi etkinliği zayıflayan vergi harcamalarını azalttık. 2023 yılında yüzde 6,4 olan vergi harcamalarının GSYH’ye oranı 2025 yılında yüzde 5’e geriledi. 2026 yılı için yüzde 4,5 olarak öngördüğümüz bu oranın 2027’de yüzde 4,4’e, OVP dönemi sonunda yüzde 3,9’a düşeceğini öngörüyoruz. Vergi harcaması bir vergi affı veya borç silinmesi değildir. Vergi harcaması yüce Meclis'imizin yasal düzenlemelerle hayata geçirdiği vergi muafiyeti, istisna ve indirimlerinden ibarettir. En büyük vergi harcaması, tüm çalışanlarımızın yararlandığı asgari ücret istisnasıdır. Bu istisna kapsamında alınmayacak yaklaşık 1,5 trilyon lira, 2027 yılı vergi harcamalarının yaklaşık üçte birini oluşturmaktadır" ifadelerini kullandı.

Bakan Şimşek ayrıca, Hazine ve Maliye Bakanlığı'nın 2027 yılı toplam bütçe teklifinin 11,39 trilyon lira, faiz hariç 7,42 trilyon lira olduğunu söyledi. Bakan Şimşek, bu teklifin yaklaşık yüzde 1,4’üne tekabül eden 102,3 milyar lirasının bakanlığın hizmetleri için kullanılacağını da ekledi.

FON KRİZİ YORUMU: "HİÇ UMMADIĞINIZ İNSANLAR BU İŞLERİN İÇİNE GİRMİŞ"

Erdoğan'a söyleşide fon krizinde geri ödemelerin başlaması hatırlatılarak "Bundan sonra süreç nasıl işleyecek? Son durum nedir, bu fon soruşturmasına dair?" sorusu yöneltildi.

Cumhurbaşkanı Erdoğan'ın yanıtı şöyle oldu:

"Bu konuda gerekli yol haritasını oluşturduk, gerekli talimatları verdik. Yol haritasına göre her kurum kendi görevini yerine getiriyor. Yani buradan daha önce yaptığım açıklamalarda da söylediğim gibi herhangi bir taviz vermemiz mümkün değil. Gerek mevzuat gerek idari tedbirler gerek yargı süreçleri hepsi yakın takibimizde. Rüşvet, usulsüzlük, suistimal, bütün bunlar tek tek ortaya çıkartılıyor. Tabii bir gerçek var, nedir bu gerçek? Bakıyorsunuz hiç ummadığınız insanlar, bu işlerin içerisine girmişler. Yargı bunları tespit ediyor ve gerekeni yapıyor.

Biliyorsunuz Devlet Denetleme Kurulu'nu görevlendirdim. Onlar da kendi incelemelerini yürütüyor. Oradan çıkacak netice de çok çok önemli. Cevdet Bey Başkanlığındaki Fon Koordinasyon Kurulumuz, düzenli ve sık aralıklarla toplanıyor. Kurul'da alınan kararlar çerçevesinde ödemeler konusunda, ihtiyaç duyulan adımlar atılıyor. Olağan tasfiyelerin ardından, biliyorsunuz, geçen hafta cuma günü itibarıyla olağanüstü tasfiyelerde ödemeler başladı. Güvence verildiği gibi, bu ödemeler aralıksız yapılıyor. Kamu kaynağı kullanılmadan bu sürecin yönetilmesi temel prensibimiz. Altını çizerek söylüyorum, kamu kaynağı kullanımı burada söz konusu değil. Tam aksine herkes fonla ilgili ödemesi gerekeni ödeyecek, tasfiyeler yapılacak ve tahsilatlar gerçekleştikten sonra da gerekli olan yerlere ödemeler gerçekleştirilecek.

Aziz milletim şunu çok iyi bilsin ki; Haksız kazanç sağlayan, sermaye piyasalarını manipüle eden veya bunlara çanak tutan kim varsa, bunun hesabını verecek. Sermaye piyasalarımızı bu mikroptan temizleyecek, inşallah her açıdan daha sağlıklı bir yapıya kavuşturacağız."

G. KORE İLE 15 MİLYAR DOLARLIK TİCARET HACMİ HEDEFİ

Öte yandan Erdoğan'ın ziyaretinin ardından şöyle bir genel değerlendirmede bulundu:

"Kıymetli basın mensubu arkadaşlarım. Kore Cumhurbaşkanı Lee Jae Myung’un davetine icabetle Seul'e yaptığımız ziyaretimizi tamamladık. 76 sene önce Kore Savaşı'nda kahraman Mehmetçiğimizin fedakarlıklarıyla kurulan, iki milleti kan kardeşi kılan tarihi bağlarımızı daima gururla hatırlıyoruz. Bu ortak geçmiş üzerine bina ettiğimiz ilişkileri 2012 yılında stratejik ortaklık düzeyine yükseltmiştik. İnşallah 2027 yılında diplomatik ilişkilerimizin tesisinin 70. yıl dönümünü de birlikte idrak edeceğiz. Ülkelerimiz arasında yoğunlaşan ziyaretler iş birliğimizin gelişmesine katkı sağlıyor. Hatırlayacaksınız; Sayın Cumhurbaşkanı geçen yıl Kasım ayında ülkemize resmi ziyarette bulunmuş, ayrıca NATO Ankara Zirvesi'ne iştirak etmiştir. İki stratejik ortak olarak bu ziyaretimizde münasebetlerimizi ilerletmeye yönelik ortak irademizi bir kez daha teyit ettik. İlişkilerimizde, ticaret ve yatırım başta geliyor. 11 milyar doları aşan ticaret hacmimizi “kazan-kazan” anlayışıyla 15 milyar dolara çıkarmak istiyoruz. Serbest ticaret anlaşmamızın güncellenmesi dahil, birçok konuda ilgili kurumlarımız temaslarını sürdürüyor. Sayın Cumhurbaşkanı ile görüşmemde özellikle yatırımlar konusuna dikkat çektim. Türkiye'nin yatırımcılara sağladığı fırsatları, küresel ölçeğe sahip Koreli firmalara anlattım. Malumunuz Kore ile nükleer enerji alanında iş birliği için geçmişte görüşmelerimiz oldu. Bu ziyaretimizde bu alanda yeni bir irade ortaya koyduk. Özellikle finansman konusunda görüşmelerimiz sürecek. Savunma sanayii alanında ise Altay tankı ve Fırtına obüsleri gibi başarılı projelerden hareketle iş birliğimizi ilerletecek konuları ele aldık. Ayrıca, otomotiv, ileri teknolojiler ve yapay zeka alanlarında iş birliği imkanlarını değerlendirdik. Enerji, madencilik, bilimsel iş birliği, proje finansmanı ve yatırım alanlarında beş belgeye imza attık. Her açıdan dolu dolu geçen bir ziyaret gerçekleştirilmiş oldu. Sayın Cumhurbaşkanı’nın ve kıymetli eşinin heyetimize ilgisi de son derece yüksekti. Karşılamadan resmi akşam yemeğine kadar ziyaretin her aşamasında, Türkiye’yle ve milletimizle olan dostluklarına verdikleri önemi bizzat müşahede ettik. İstişarelerimizin ve aldığımız kararların Türkiye- Kore Cumhuriyeti ilişkileri için hayırlara vesile olmasını temenni ediyorum."

Gazetecilerle Erdoğan arasında gerçekleşen soru-cevap kısmı ise şu şekilde gelişti:

Güney Kore ile yapılan nükleer güç santrali anlaşmasına ilişkin bir takvim var mı? Bundan sonraki süreçte hangi adımları göreceğiz? Savunma sanayiinden bahsettiniz, İHA ve SİHA’lar konusunda acaba önümüzdeki dönemde Güney Kore ile bir anlaşma, iş birliği mümkün müdür?

Türkiye ve Kore Cumhuriyeti arasındaki ilişkilerde savunma sanayii dediğimiz zaman, bir iki silahı masaya yatırma şeklinde değerlendirilmez. Burada konu, toplu bir savunma sanayi teknolojisidir. Savunma sanayii teknolojisi Altay Tankı’ndan tutun Fırtına Obüsleri’ne varıncaya kadar, İHA, SİHA’lara, hava savunma sistemlerine, denizdeki son gelişmelere, denizaltılara varıncaya kadar bütün bunları kapsayan adımlardır. Milli Savunma Bakanlığımız muhatabıyla bunları görüşür, hepsini ele alırlar ve biz de buna göre adımlarımızı atarız.

Ukrayna Cumhurbaşkanı Volodimir Zelenskiy Türkiye’yi ziyaretinde, savaşın diplomatik bir aşamaya taşınması gerektiğini vurgulayarak, sizin arabuluculuğunuza ve diplomatik etkinize güvendiğini ifade etti. “Liderler düzeyinde Türkiye’de bir zirvenin gerçekleşebileceğini, Türkiye’nin bunu organize etmesi halinde memnuniyet duyacaklarını” dile getirdi. Rusya tarafıyla da aynı durum geçerli midir? Ufukta bir 3’lü zirve var mıdır?

Sayın Zelenskiy’nin, Türkiye'ye cumartesi günü yaptığı ziyarette bunları etraflıca görüşme fırsatımız oldu. Beraber bir çalışma yemeği de yedik. Rusya-Ukrayna arasındaki bu savaşın sonlandırılması için müzakereler noktasında diplomasi yoluyla adımların atılmasının çok önemli olduğunu Sayın Zelenskiy’e ifade ettik, anlattık. Türkiye olarak barışa giden yolu açmak için elimizden geleni yapıyoruz ve yapmaya da devam edeceğiz. Sayın Zelenskiy ile yaptığımız bu görüşmeden sonra şimdi Sayın Putin ile de bir görüşme yapmak suretiyle işin Rusya ayağını da ele alalım istiyoruz. Bu arada başta Dışişleri Bakanı’m olmak üzere ilgili arkadaşlarım muhataplarıyla görüşerek, Rusya tarafını da inşallah bu görüşmeye hazırlayacaklardır.

Azerbaycan'la ilişkileri nasıl değerlendiriyorsunuz? İlişkilerde kriz olduğuna dair yorumları nasıl buluyorsunuz?

8 Kasım’da Azerbaycan'ın Zafer Günü var. Ben de, fevkalade bir durum söz konusu olmazsa, 8 Kasım günü bir Azerbaycan ziyareti yapmayı düşünüyorum. İnşallah bu ziyaret vesilesiyle de gerekli adımları atma imkânımız olur. Azerbaycan Cumhurbaşkanı Sayın İlham Aliyev ile zaten telefon görüşmelerimi yaptım. Tabii bu arada gerek İstihbarat Başkanı’mı gerek Dışişleri Bakanı’mı Azerbaycan'a gönderdim. Ayrıca bir telefon diplomasisi yine bu arada gerek İlham Bey ile gerekse eşler arasında yapıldı, yapılıyor. 8’indeki Zafer Günü’ne onlar da çok önem veriyorlar. Her zaman söylüyorum, bizim Azerbaycan’la ilişkilerimiz, klasik diplomatik temasların çok ötesindedir. İki ülkenin kopmaz bağı ortak tarihimizin, kültürümüzün, kaderimizin ve inşallah geleceğimizin ürünüdür. Türkiye ve Azerbaycan kardeşliğinin evelallah aşamayacağı hiçbir engel yoktur.

Benim sorum Terörsüz Türkiye projesi ile alakalı. Bu projede bir duraklama mı var? PKK'nın silah bırakma süreci ne durumda? Süreçte bir aksama görüyor musunuz?

Öncelikle Terörsüz Türkiye sürecimiz, Kanun'un belirlediği çerçevede devam ediyor. Oradan taviz vermemiz mümkün değil. Sürecin takibini titizlikle yapıyoruz. Milletimizin arzuladığı büyük hedefe ulaşmak için dikkatli bir şekilde ilerliyoruz. Bazen bu ilerlemeler konunun nezaketi nedeniyle görünür olmayabilir. Ama bizim buradaki kararlılığımız çok net. Sınırlarımızın ötesindeki mağaralar kademe kademe boşaltılıyor. Tespit ve teyit çalışmaları planlandığı şekilde devam ediyor. Cumhurbaşkanı Yardımcımızın başkanlığında oluşturduğumuz kurulumuz da devletimizin ilgili kurumları da konuya son derece hakim. Silah bırakmanın tam anlamıyla gerçekleşmesi, tespit ve teyit süreçlerinin tamamlanması ile yeni aşamaya geçeceğiz. Böylesi büyük meselelerin halli, hassas bir süreç yönetimini gerektiriyor. Biz de bunu yapmanın meseleyi hassasiyetle yönetmenin çabası içerisindeyiz. Ülkemizi terörsüz bir geleceğe hep birlikte taşıyacağız. Sağdan, soldan, nereden ne olursa olsun, ne gelirse gelsin bütün bu mağaraları boşaltarak terörün artık tamamen bittiğini hep birlikte inşallah göreceğiz ve yaşayacağız.

Şu anda aynı zamanda AK Parti iktidarının 24. yıl dönümündeyiz ve siz bugünü yine yolda karşılıyorsunuz. Hiçbir zaman sizin insani yönünüz ve siyasetçi tarafınız arasında makas açıklığı olmamıştır. Yine de en fazla merak ettiğimiz şey 24 yılın içinde gördüğünüz, hissettiğiniz nedir?

24 yıl önce teslim aldığımız bu emanette hassasiyetimiz neyse bugün de bu hassasiyetimiz aynı kararlılıkla devam ediyor. Biz bu koltukları burada daimi olarak oturmak için milletimizden teslim almadık. Koşacağız, yorulacağız, terleyeceğiz ve milletimize de hak ettiği emanetin gereğini teslim edeceğiz. 24 yıl öncenin Türkiye'siyle bugünü kıyaslamaya günler yetmez. O kadar çok adım attık, o kadar çok eser ve hizmet ürettik ki saymakla bitmez. Tabii bunları yaparken güllük gülistanlık bir ortamımız yoktu. Nasıl bir Türkiye teslim aldık, hepiniz biliyorsunuz, hepimiz biliyoruz. Ve şu anda nasıl bir Türkiye'deyiz? Zaman içinde karşı karşıya kaldığımız türlü engellemeler, türlü tuzaklar, bütün bunlar ortada. Biz 'Her şey Türkiye için' dediysek, bunun gereğini yapacağız. Yıllar, dünyayı, bölgemizi, hayatı değiştirdi. Bunu görerek etraflıca değerlendirmesini yaparak adımlarımızı da buna göre atacağız. Durmak yok, yola daha güçlü, daha azimli, daha kararlı devam ediyoruz.

İstanbul Rumeli Üniversitesi Sağlık Bilimleri Fakültesi Beslenme ve Diyetetik Bölümü Dr. Öğr. Üyesi Şefika Aydın Selçuk, yeterli beslenmenin yalnızca karın doyurmakla sınırlı olmadığını belirterek besin çeşitliliğinin önemine dikkat çekti.

Gizli açlık nedir? Belirtileri her zaman fark edilmeyebilir

Gizli açlık, kişinin yeterli enerji almasına rağmen vücudunun ihtiyaç duyduğu vitamin ve mineralleri yeterince karşılayamaması olarak tanımlanıyor.

Bu durum her zaman düşük kiloyla veya açlık hissiyle kendini göstermiyor. Dolayısıyla kişinin normal kiloda olması ya da yeterli miktarda yemek tüketmesi, beslenmesinin mutlaka dengeli olduğu anlamına gelmiyor.

Dr. Öğr. Üyesi Şefika Aydın Selçuk, beslenme kalitesinin değerlendirilmesinde yalnızca tüketilen miktarın değil, besinlerin çeşitliliğinin de dikkate alınması gerektiğini vurguladı.

Sağlıklı beslenmenin temelinde çeşitlilik var

Vücudun farklı besin ögelerine ihtiyaç duyduğunu belirten uzmanlar, günlük beslenme düzeninde farklı besin gruplarına yer verilmesini öneriyor.

Sebze, meyve, tam tahıllar, kuru baklagiller ve uygun protein kaynakları dengeli beslenmenin önemli parçaları arasında bulunuyor.

Tek tip beslenme alışkanlıkları ise bazı vitamin ve mineral gereksinimlerinin karşılanmasını zorlaştırabiliyor.

Sağlıklı gıdaya erişim de önemli

Beslenme alışkanlıklarının yalnızca kişisel tercihlerle açıklanamayacağını belirten Selçuk, gıda fiyatları, gelir düzeyi, yaşanılan çevredeki ürün seçenekleri ve yemek hazırlamak için ayrılabilen zamanın da beslenmeyi etkilediğini ifade etti.

Sağlıklı beslenme konusunda bilgi sahibi olmanın yanında, çeşitli ve güvenilir gıdalara erişebilmek de büyük önem taşıyor.

Gıda güvenliği sofraya gelene kadar devam ediyor

Sağlıklı beslenmenin bir diğer önemli unsuru ise gıda güvenliği.

Gıdaların uygun koşullarda saklanması, ellerin ve mutfak yüzeylerinin temiz tutulması, çiğ ve pişmiş ürünlerin birbirinden ayrılması ve yiyeceklerin yeterince pişirilmesi günlük yaşamda dikkat edilmesi gereken temel kurallar arasında yer alıyor.

Uzmanlar ayrıca son tüketim tarihi ile tavsiye edilen tüketim tarihinin birbirinden farklı olduğuna dikkat çekiyor.

Gıda israfı hem ekonomiye hem doğaya zarar veriyor

Tüketilmeden çöpe atılan gıdalar yalnızca ekonomik kayıp oluşturmuyor. Gıdaların üretiminde kullanılan su, enerji, tarım alanı ve insan emeği de israf edilmiş oluyor.

Alışveriş öncesinde ihtiyaç listesinin hazırlanması, gereğinden fazla ürün alınmaması ve artan yemeklerin uygun koşullarda saklanması israfın azaltılmasına katkı sağlayabiliyor.

Çocuklarda beslenme bilinci küçük yaşta kazanılıyor

Uzmanlara göre çocukların erken yaşlarda gıdanın değeri konusunda bilinçlendirilmesi de büyük önem taşıyor.

Çocukların yemek hazırlama süreçlerine yaşlarına uygun biçimde katılması, besinlerin nereden geldiğinin anlatılması ve gıda israfının önlenmesi konusunda bilinç kazandırılması sağlıklı tüketim alışkanlıklarını destekleyebiliyor.

Uzmanların mesajı açık: Sağlıklı beslenmek için yalnızca karnımızı doyurmak yeterli değil. Önemli olan vücudun ihtiyaç duyduğu besin ögelerini dengeli ve çeşitli bir beslenme düzeniyle karşılamak.

Raporda yer alan verilere göre Türkiye'de her bin kişiye 2,9 aktif hemşire düşerken OECD ülkelerinin ortalaması 9,2 olarak hesaplandı. Bu rakam, Türkiye'deki hemşire yoğunluğunun OECD ortalamasının yaklaşık yüzde 31,5'i seviyesinde olduğunu gösteriyor.

Türkiye ile OECD arasında 3,2 katlık fark

Hemşire sayısındaki fark, sağlık hizmetlerinin insan kaynağı açısından değerlendirilmesini yeniden gündeme getirdi.

OECD ortalamasında bin kişiye yaklaşık 9 hemşire düşerken Türkiye'de aynı nüfusa yalnızca 2,9 hemşire düşüyor. Başka bir ifadeyle Türkiye'de yaklaşık 345 kişiye bir aktif hemşire karşılık geliyor.

Bu tablo, sağlık kuruluşlarında personel planlamasının önemini bir kez daha ortaya koyuyor.

Hekim sayısında da OECD ortalamasının gerisinde

Raporda yalnızca hemşire sayısında değil, hekim yoğunluğunda da farklılık bulunuyor.

Türkiye'de bin kişiye 2,4 aktif hekim düşerken OECD ortalaması 3,9 seviyesinde bulunuyor.

Sağlık çalışanlarının nüfusa oranındaki bu fark; hastanelerdeki hizmet kapasitesi, sağlık personelinin görev dağılımı ve artan sağlık hizmeti talebi açısından önem taşıyor.

SAHİM-SEN: Personel planlamasında hasta güvenliği esas alınmalı

SAHİM-SEN Genel Başkanı Özlem Akarken, sağlık sisteminin sürdürülebilirliği açısından yeterli sayıda sağlık çalışanının istihdam edilmesi gerektiğine dikkat çekti.

Akarken, sağlık hizmetlerinin başarısının yalnızca hastane kapasitesi, muayene sayısı veya fiziki imkânlarla değerlendirilemeyeceğini belirterek sağlık çalışanlarının sistemin temel gücü olduğunu ifade etti.

Sağlık çalışanlarının üzerindeki iş yükünün azaltılması, çalışma koşullarının iyileştirilmesi ve yeterli personel istihdamının sağlanmasının hem çalışan hakları hem de vatandaşların güvenli sağlık hizmetine erişimi bakımından önemli olduğunu vurguladı.

Yoğun bakım ve acil servislerde personel ihtiyacı öne çıkıyor

Acil servisler, yoğun bakım üniteleri, ameliyathaneler ve yataklı servislerde sağlık çalışanlarının üstlendiği sorumluluklar, personel planlamasını daha da önemli hale getiriyor.

Özellikle hasta yoğunluğunun yüksek olduğu birimlerde çalışan başına düşen hasta sayısı, nöbet süreleri ve dinlenme imkânları sağlık hizmetlerinin niteliğini doğrudan etkileyebiliyor.

Akarken, sağlık kuruluşlarında personel ihtiyacının yalnızca mevcut kadro sayıları üzerinden değil, hasta yoğunluğu ve çalışanların gerçek görev yükü dikkate alınarak belirlenmesi gerektiğini ifade etti.

Hastane yatağı ve sağlık harcamalarında da fark bulunuyor

OECD raporu, sağlık sisteminin diğer kaynaklarında da Türkiye ile OECD ortalaması arasında farklılıklar bulunduğunu gösteriyor.

Rapordaki verilere göre:

• Türkiye'de bin kişiye 3,1 hastane yatağı düşüyor. OECD ortalaması 4,2.

• Türkiye'de kişi başına sağlık harcaması 2.309 dolar. OECD ortalaması 5.967 dolar.

• Türkiye'de bin kişiye 2,4 hekim düşüyor. OECD ortalaması 3,9.

Sağlık harcamalarındaki karşılaştırma satın alma gücü paritesine göre hesaplanıyor.

Sağlık hizmetlerinin temelinde insan kaynağı bulunuyor

SAHİM-SEN Genel Başkanı Özlem Akarken, sağlık çalışanlarının ekonomik ve sosyal haklarının güçlendirilmesi, adil nöbet ve ek ödeme düzenlemelerinin oluşturulması ve güvenli çalışma ortamlarının sağlanması gerektiğini belirtti.

Sağlık hizmetlerinde sürdürülebilir başarının yeterli personel istihdamı, çalışan haklarının korunması ve hasta güvenliğinin birlikte ele alınmasıyla mümkün olabileceğine dikkat çekti.

Türkiye'de hemşire sayısının OECD ortalamasının yaklaşık üçte biri düzeyinde olması, sağlık insan gücü planlamasının önümüzdeki dönemde de önemli gündem başlıklarından biri olacağını gösteriyor.

Afet ve Acil Durum Yönetimi Başkanlığı (AFAD) tarafından paylaşılan verilere göre, saat 03.23'te Afyonkarahisar'ın Dinar ilçesinde 4,1 büyüklüğünde deprem meydana geldi.

Yaklaşık 7 kilometre derinlikte kaydedilen sarsıntı, günün dikkat çeken depremleri arasında yer aldı.

Adana Kozan'da art arda sarsıntılar

Adana'nın Kozan ilçesinde de gece saatlerinde deprem hareketliliği yaşandı.

AFAD verilerine göre saat 03.41'de 3,8 büyüklüğünde, saat 04.34'te ise 3,1 büyüklüğünde iki ayrı deprem kaydedildi.

Bölgede daha küçük ölçekli sarsıntıların da meydana geldiği bildirildi.

Manisa'da da depremler kaydedildi

Manisa'nın Soma ve çevresinde sabah saatlerinde sarsıntılar yaşandı. Kandilli Rasathanesi kayıtlarında Soma çevresinde yaklaşık 2,8 büyüklüğünde depremler yer aldı.

Deprem verileri nereden takip ediliyor?

Türkiye'deki deprem hareketliliği AFAD ve Kandilli Rasathanesi tarafından takip ediliyor. Depremlerin merkez üssü, büyüklüğü ve derinliği gibi bilgiler ilgili kurumların güncel listelerinde yayımlanıyor.

Uzmanlar, vatandaşların deprem anında panik yapmadan güvenli davranış kurallarına uymasını ve resmî kurumların açıklamalarını takip etmesini öneriyor.

SON DEPREMLER

UMKE.org olarak Türkiye genelindeki deprem gelişmelerini ve resmî açıklamaları takip etmeyi sürdürüyoruz.

Eski Aile ve Sosyal Politikalar Bakanı Fatma Betül Sayan Kaya, eşi İlyas Kaya ve eski Sermaye Piyasası Kurulu (SPK) Başkanı İbrahim Ömer Gönül, ikinci kez ifade vermek üzere Çağlayan'daki İstanbul Adliyesi'ne geldi.

İstanbul Cumhuriyet Başsavcılığı tarafından yürütülen soruşturma kapsamında daha önce de ifadelerine başvurulan üç isim, savcılık tarafından yeniden ifadeye çağrılmıştı.

KAYA ÇİFTİ İKİNCİ KEZ ADLİYEDE

Fatma Betül Sayan Kaya ve eşi İlyas Kaya, soruşturma kapsamında 7 Ekim'de İstanbul Adliyesi'ne giderek şüpheli sıfatıyla ifade vermişti.

Savcılıkta ayrı ayrı ifadeleri alınan Kaya çiftine, Özata Denizcilik hisselerinde gerçekleştirdikleri alım ve satım işlemleri ile bu işlemlerin ardından yaşanan para hareketlerine ilişkin sorular yöneltilmişti.

Kaya çifti, hisse alımlarında herhangi bir kişinin yönlendirmesiyle hareket etmediklerini ve kendilerine özel bilgi verilmediğini savunmuştu.

İkili, yatırımlarından elde ettikleri kazanç olarak görünen tutarları Tasarruf Mevduatı Sigorta Fonu (TMSF) tarafından belirtilen hesaba gönderdiklerini beyan etmişti.

ESKİ SPK BAŞKANI DA ADLİYEYE GELDİ

Soruşturma kapsamında ikinci kez ifadeye çağrılan eski SPK Başkanı İbrahim Ömer Gönül de İstanbul Adliyesi'ne geldi.

Gönül, 30 Eylül'de İstanbul Cumhuriyet Başsavcılığı'nda şüpheli sıfatıyla ifade vermiş ve işlemlerinin ardından serbest bırakılmıştı.

NE OLMUŞTU?

Sermaye piyasalarındaki işlemlere ilişkin yürütülen soruşturmada, eski Bakan Fatma Betül Sayan Kaya ve eşi İlyas Kaya'nın Özata Denizcilik hisselerinde gerçekleştirdikleri alım satım işlemleri gündeme gelmişti.

YENİ Parti Sözcüsü Zeynel Emre, 26 Eylül'de yaptığı açıklamada Kaya çiftinin söz konusu hisselere yaklaşık 163 milyon lira yatırdığını, hisselerin satışından ise yaklaşık 2 milyar 170 milyon lira gelir elde ettiğini öne sürmüştü.

İddiaların ardından Fatma Betül Sayan Kaya, AKP Genel Başkan Yardımcılığı görevinden istifa etmişti.

İstanbul Cumhuriyet Başsavcılığı, 29 Eylül'de Kaya çiftinin mal varlıklarının dondurulmasına yönelik girişimde bulunmuştu.

Kaya çifti 7 Ekim'de, eski SPK Başkanı İbrahim Ömer Gönül ise 30 Eylül'de ilk ifadelerini vermişti.

ALTINDA YÜKSELİŞ SÜRÜYOR

Dün günü yüzde 3,59 gibi güçlü bir artışla 6 bin 530 liradan tamamlayan gram altın, yeni güne de alıcılı bir seyirle başladı. Saat 09.20 itibarıyla önceki kapanışına göre yüzde 1,53 oranında değer kazanan gram altın, 6 bin 636 liradan alıcı buluyor. Aynı dakikalarda çeyrek altın 10 bin 930 liradan, cumhuriyet altını ise 43 bin 588 liradan satılıyor.

ABD SEÇİMLERİ PİYASALARIN ODAK NOKTASINDA

Varlık fiyatlamaları üzerinde ABD Kongre ara seçimlerinin sonuçları belirleyici olmaya devam ediyor. Kesinleşmeyen sonuçlara göre Demokratların Kongre'de çoğunluğu sağlaması, Başkan Donald Trump'ın politikalarını hayata geçirme alanını daraltırken; piyasalar, siyasi ayrışmanın keskin politika değişikliklerini engelleyeceği beklentisine girdi.

ABD TAHVİLLERİ DÜŞÜYOR

ABD'de tahvil piyasalarının alış ağırlıklı bir seyir izlemesiyle, ABD'nin 2 yıllık tahvil faizi yüzde 4,56'ya, 10 yıllık tahvil getirisi de yüzde 4,85'e inerek son 2 ayın en düşük seviyelerini test etti.

Yatırımcıların ABD ekonomisinin büyüme görünümünü yeniden fiyatlaması ve doların baskı altında kalması altını destekleyen en önemli unsur oldu. Dolar endeksinin son 5 haftanın en düşük seviyesine gerilemesiyle birlikte altının onsu da yüzde 1,23 artışla 4 bin 112 dolardan işlem görüyor.

BEKLENEN VERİLER

Analistler, piyasaların bugün yurtiçinde haftalık para ve banka istatistiklerini, yurtdışında ise Euro Bölgesi ÜFE verisini, İngiltere Merkez Bankası'nın (BoE) faiz kararını ve Avrupa Merkez Bankası (ECB) Başkanı Christine Lagarde'ın yapacağı açıklamaları yakından takip edeceğini belirtti.

Nefes'in İngiliz gazetesi Evening Standard'dan aktardığı habere göre, Londra'daki varlıklı aileler savaş, nükleer saldırı ve büyük felaket ihtimallerine karşı kapsamlı hazırlıklar yapıyor. Evlerin metrelerce altına inşa edilen sığınaklardan alternatif yaşam alanlarına kadar uzanan önlemler, dikkat çekiyor.

MALİKÂNELERİN 12 METRE ALTINA SIĞINAK YAPTIRIYORLAR
Londra'nın lüks gayrimenkul sektöründe faaliyet gösteren Glentree Estates temsilcisi Trevor Abrahmsohn, varlıklı müşterilerinin güvenlik yatırımlarına giderek daha fazla önem verdiğini belirtti.

Abrahmsohn, müşterilerinden birinin satın aldığı her mülkün altına nükleer saldırılara karşı özel sığınak yaptırdığını anlattı. Bu alanlarda uzun süre yetecek yiyecek ve su stoklarının yanı sıra filtrelenmiş hava sistemleri de bulunuyor.

Bazı büyük malikânelerin bodrum katlarının yerin 9 ila 12 metre altına kadar uzandığı belirtiliyor. Normal zamanlarda sinema, spor salonu ve eğlence alanı olarak kullanılan bu bölümler, olağanüstü durumlarda sığınak işlevi görebiliyor.

GÜVENLİ ODALARA TALEP ARTIYOR
Varlıklı ailelerin bir diğer tercihi ise evlerine özel güvenli odalar yaptırmak. Önceleri daha çok kaçırılma ve hırsızlık gibi tehditlere karşı tasarlanan bu alanlar, artık savaş ve büyük felaket ihtimallerine karşı da hazırlanıyor.

Gayrimenkul danışmanı Sara Ransom'a göre yeni nesil güvenli odalarda bağımsız elektrik ve su kaynakları, hava filtreleme sistemleri, tıbbi malzemeler, nakit para kasaları ve uzun süre saklanabilen gıdalar bulunuyor. Teknolojik altyapıların devre dışı kalması ihtimaline karşı alternatif iletişim sistemleri de kullanılıyor.

69 DÖNÜMLÜK ARAZİDE KENDİ KENDİNE YETEN ÇİFTLİK KURDULAR
Bazı aileler ise olası krizlerde şehir yaşamından tamamen uzaklaşabilmek için kırsal bölgelerde alternatif mülkler satın alıyor.

Stacks Property Search şirketinden James Greenwood'un aktardığına göre müşterilerinden biri yaklaşık 69 dönümlük araziye sahip bir çiftlik evi satın aldı.

Araziye su kuyusu açtıran mülk sahibi, güneş panelleri ve jeneratör kurdurdu. Evin mahzeni de acil durum sığınağına dönüştürüldü.

Çiftlikte sebze yetiştirilirken küçük bir koyun sürüsü de besleniyor. Su depoları, bataryalar, kuru gıdalar ve konserve ürünlerle donatılan mülkte dış kaynaklara bağımlılığın azaltılması hedefleniyor.

ÜLKEDEN KAÇIŞ İÇİN DENİZ UÇAĞI ÖĞRENİYORLAR
Milyarderlerin hazırlıkları yalnızca konutlarla sınırlı kalmıyor. Bazı varlıklı isimler, olası bir kriz durumunda İngiltere'den hızlı şekilde ayrılabilmek için alternatif ulaşım yöntemlerine yöneliyor.

Lüks gayrimenkul danışmanı Jess Simpson, müşterilerinden birinin deniz uçağı kullanmayı öğrenmeye başladığını açıkladı.

Bir başka Londralı ise satın alacağı evin, kırsaldaki mülküne tek depo yakıtla ulaşabileceği mesafede olmasını şart koştu. Böylece olası bir kriz sırasında yakıt almak için durmadan şehirden ayrılabilmeyi planlıyor.

AİLELERİ İÇİN İKİNCİ PASAPORT BAŞVURUSU YAPIYORLAR
Varlıklı ailelerin dikkat çeken bir diğer hazırlığı ise ikinci vatandaşlık ve pasaport seçenekleri.

Eccord adlı gayrimenkul danışmanlık şirketinin Genel Müdürü Jo Eccles, müşterilerinin savaş, büyük iklim felaketleri ve vergi düzenlemelerindeki değişiklikler nedeniyle başka ülkelere taşınma ihtimalini değerlendirdiğini söyledi.

Eccles'ın verdiği örneklerden birinde, annesi Yeni Zelandalı olan bir girişimci, eşi ve iki çocuğu için Yeni Zelanda pasaportu başvuru sürecini tamamladı.

Böylece aile, olası bir kriz durumunda başka bir ülkeye yerleşebilmek için alternatif bir seçeneğe sahip olmayı hedefliyor.

Londra'da giderek yaygınlaştığı belirtilen bu hazırlıklar, dünyanın en zengin ailelerinin lüks yatırımlarının yanına artık güvenlik ve kriz planlarını da eklediğini ortaya koyuyor.

Sarı-lacivertliler, güze skorla birlikte Avrupa'daki galibiyet hasretini sonlandırdı.

Mücadelenin ardından sarı-lacivertli ekibin tarihi zaferi, İngiliz basınında geniş yankı buldu.

BBC: İSTANBUL'DA GERİ DÖNÜŞ MUCİZESİ!

Maç haberinde iki kez öne geçen Liverpool'un savunma zafiyetlerine dikkat çekildi.

Yine haberde geçici olarak takımın başında sahaya çıkan eski Liverpool efsanesi Dirk Kuyt'ın eski kulübüne karşı taktiksel bir zafer kazandığı yazıldı.

Fenerbahçe'nin Liverpool zaferi, İngiliz basınında sıcağı sıcağına şu manşetlerle duyuruldu:

THE GUARDIAN: LIVERPOOL KADIKÖY'DE ÇÖKTÜ!

Gazete, Andoni Iraola'nın öğrencilerinin Şampiyonlar Ligi'ndeki ilk yenilgisini aldığını belirtti.

Fenerbahçe'nin İngiliz yıldızları Mason Greenwood ve Archie Brown'ın performansları överek, sarı-lacivertlilerin hak ettiği bir 3 puan aldığı vurgulandı.

THE TELEGRAPH: LIVERPOOL İÇİN İSTANBUL KABUSU!

Maçın analizinde, Fenerbahçe'nin Şampiyonlar Ligi'ndeki uzun süreli galibiyet hasretine muazzam bir atmosferde son verdiği aktarıldı.

Vedat Muriç'in galibiyeti getiren golü anındaki stadyum patlaması öne çıkarıldı.

SKY SPORTS: KADIKÖY'DE ŞOK, LIVERPOOL FENERBAHÇE'YE DİRENEMEDİ

Sky Sports, Trey Nyoni ve Alexander Isak'ın gollerine rağmen Liverpool'un maçı koparamadığını, sarı-lacivertli takımın iştahlı ve geri dönüşe inanan oyunu karşısında darmadağın olduğunu yazdı.

THE MIRROR: GREENWOOD VE BROWN ESKİ TOPRAKLARI YARALADI

Fenerbahçe forması giyen İngiliz oyuncuların Liverpool ağlarını sarsmasına değinen gazete, maçı tribünden izleyen yeni teknik direktör Emre Belözoğlu'na Dirk Kuyt tarafından harika bir miras bırakıldığını belirtti.

Şampiyonlar Ligi'nde 2'de 2 Zafer

Fenerbahçe'nin Kadıköy'de İngiliz devi Liverpool'u 3-2 devirmesi ve Galatasaray'ın Alman ekibi Stuttgart'ı mağlup etmesiyle Türkiye, Avrupa kuponunda haftayı kayıpsız tamamladı. Temsilcilerimizin gösterdiği bu yüksek performans, ülke puanı hanesine vital puanlar yazdırdı.

Türkiye 9. Sıradaki Yerini Sağlamlaştırdı

Haftayı 2'de 2 galibiyetle kapatan Türkiye, güncellenen listede 53.075 puanla 9. sıradaki yerini iyice perçinledi. En yakın takipçisi Yunanistan ile arasındaki farkı açan temsilcilerimiz, üst sıraları takibini sürdürdü.

Güncel UEFA Ülke Puanı Sıralaması (İlk 10)

1. İngiltere: 106.685 puan
2. İtalya: 91.017 puan
3. İspanya: 86.368 puan
4. Almanya: 84.259 puan
5. Fransa: 71.582 puan
6. Portekiz: 67.750 puan
7. Belçika: 62.450 puan
8. Hollanda: 55.395 puan
9. Türkiye: 53.075 puan
10. Yunanistan: 46.812 puan

ABD Başkanı Donald Trump, İsrail'e sağlanan yıllık milyarlarca dolarlık güvenlik yardımının sona erdirilmesi yönünde açıklama yaptı. Trump, İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu ile daha önce bu konuda görüşüldüğünü ve ABD'nin yıl sonundan itibaren finansal desteği kesmeyi planladığını söyledi.

Reuters ve Associated Press'in aktardığı açıklamaya göre söz konusu yardımın yıllık tutarı yaklaşık 4 milyar dolar seviyesinde bulunuyor.

Trump, İsrail'in artık bu mali desteğe ihtiyaç duymadığını savunurken, ABD'nin silah satışlarını sürdürmeye devam edebileceğini ve gerektiğinde güvenlik desteği sağlayabileceğini belirtti.

Mevcut anlaşma 2028'e kadar devam ediyor

Washington ile Tel Aviv arasındaki mevcut güvenlik yardım anlaşması, 2019-2028 dönemini kapsayan 10 yıllık mutabakata dayanıyor.

Anlaşma kapsamında ABD'nin İsrail'e yıllık 3,3 milyar dolar askeri finansman ve 500 milyon dolar füze savunma desteği sağlaması öngörülüyor.

Bu nedenle Trump'ın 2026 sonunda yardımı durdurma açıklaması, mevcut anlaşmanın nasıl değiştirileceği sorusunu gündeme getirdi.

Kararın uygulanabilmesi için Kongre'nin rolü, mevcut anlaşmanın değiştirilmesi ve iki ülke arasında yürütülecek görüşmeler önem taşıyor. Açıklamada bu sürecin hukuki ve idari ayrıntıları netleştirilmedi.

İsrail'de güvenlik ve ekonomi tartışması

ABD'nin uzun yıllardır sürdürdüğü askeri yardım, İsrail'in savunma bütçesinde önemli bir yere sahip.

İsrail kamu yayın kuruluşu KAN'ın aktardığı bir güvenlik yetkilisi, açıklamanın kendileri açısından beklenmedik olduğunu belirterek kararın olası sonuçlarının inceleneceğini söyledi.

İsrail yönetiminin açıklamaya ilişkin değerlendirmesi ve Washington ile yapılacak görüşmeler, önümüzdeki dönemde iki ülke arasındaki güvenlik ilişkilerinin seyrini belirleyebilir.

ABD-İsrail ilişkilerinde yeni dönem mi?

ABD'nin İsrail'e sağladığı yardım, onlarca yıldır iki ülke arasındaki stratejik ilişkinin temel unsurlarından biri olarak görülüyor.

Trump'ın açıklaması, askeri finansmanın geleceği konusunda yeni bir tartışma başlatırken, iki ülkenin savunma sanayisi iş birliğinin nasıl şekilleneceği de merak konusu oldu.

Uzmanların değerlendirmelerine göre yardımın sona erdirilmesi halinde İsrail'in savunma harcamalarında yeni düzenlemelere gitmesi gerekebilir. Ancak mevcut anlaşmanın nasıl değiştirileceği ve silah satışlarının hangi kapsamda devam edeceği henüz netleşmiş değil.

UMKE.org değerlendirmesi: Washington'un açıklaması, ABD-İsrail güvenlik ilişkilerinde önemli bir politika değişikliği ihtimalini gündeme taşıdı. Önümüzdeki günlerde Kongre'den ve İsrail yönetiminden gelecek açıklamalar, kararın gerçek kapsamını ortaya koyacak.

Haber, 5 Kasım 2026 itibarıyla yayımlanan açıklamalar ve haber kaynakları esas alınarak hazırlanmıştır. Yardımın sona erdirilmesine ilişkin uygulama ayrıntıları henüz kesinleşmemiştir.

Fiyat tablosu

BENZİNE İNDİRİM GÖRÜNDÜ

Gazeteci Olcay Aydilek, sosyal medya hesabından yaptığı paylaşımda "Benzine büyük indirim göründü. Bu geceden geçerli 6 TL 8 kuruş indirim bekleniyor" ifadelerini kullandı.

BENZİN, MOTORİN GÜNCEL AKARYAKIT FİYATLARI (5 KASIM 2026 PERŞEMBE)

İşte il il güncel akaryakıt fiyatları...

İSTANBUL GÜNCEL AKARYAKIT FİYATLARI

AVRUPA YAKASI

Benzin: 80.50 TL
Motorin: 100.50 TL
LPG: 50.70 TL

ANADOLU YAKASI

Benzin: 80.30 TL
Motorin: 100.30 TL
LPG: 50.10 TL

ANKARA GÜNCEL AKARYAKIT FİYATLARI

Benzin: 81.50 TL
Motorin: 101.60 TL
LPG: 50.79 TL

İZMİR GÜNCEL AKARYAKIT FİYATLARI

Benzin: 81.70 TL
Motorin: 101.90 TL
LPG: 50.70 TL

İsviçre ve Fransa sınırında bulunan CERN'deki Büyük Hadron Çarpıştırıcısı (LHC) üzerinde çalışan LHCb araştırma ekibi, parçacık fiziğinin en nadir olaylarından birini inceleyen uzun soluklu araştırmada önemli bir aşamaya ulaştı.

3 Kasım 2026'da açıklanan sonuçlara göre ekip, B⁰ adı verilen bir mezonun iki müona dönüşmesine ilişkin ilk güçlü deneysel kanıtı elde etti.

Elektrondan daha ağır parçacıklar olan müonlar, bu deneyde son derece zayıf bir sinyalin tespit edilmesini sağladı. Araştırmacıların incelediği bozunmanın, Standart Model'e göre yaklaşık her 10 milyar güzellik parçacığından yalnızca birinde gerçekleşmesi bekleniyor.

Sinyali bulmak neden bu kadar zor?

Parçacık çarpışmalarında çok büyük miktarda veri ortaya çıkıyor. Bilim insanlarının aradığı nadir olayın sinyali ise diğer parçacık etkileşimlerinin oluşturduğu yoğun arka planın içinde kaybolabiliyor.

LHCb dedektörünün 2024 yılında tamamlanan geliştirmeleri, deneyin daha fazla çarpışmayı kaydetmesine ve farklı parçacıkları daha hassas biçimde ayırt etmesine yardımcı oldu.

Araştırmacılar, 2024 ve 2025 yıllarında toplanan verileri 2011-2018 dönemine ait önceki ölçümlerle birleştirdi. Makine öğrenmesi teknikleri de nadir bozunmanın sinyalini arka plan olaylarından ayırmada kullanıldı.

Henüz kesin keşif değil: 5 sigma eşiği bekleniyor

Araştırmanın en önemli ayrıntılarından biri istatistiksel güven düzeyi.

LHCb ekibinin birleştirilmiş verilerden elde ettiği sonuç 3,2 sigma düzeyinde. Bu değer, fizik dünyasında yeni bir olguya ilişkin kanıt olarak kabul edilen 3 sigma seviyesini aşsa da kesin keşif için genel kabul gören 5 sigma eşiğine ulaşmıyor.

Bu nedenle bilim insanları sonucu kesin keşif olarak değil, güçlü deneysel kanıt olarak değerlendiriyor.

Araştırmacılar daha fazla veri toplayarak sinyalin doğrulanmasını ve ölçümlerin hassaslaştırılmasını hedefliyor.

Yeni parçacıkların izleri ortaya çıkabilir mi?

Bu tür nadir bozunmalar, bilim insanlarına evrenin temel yapı taşlarını açıklayan Standart Model'i çok hassas biçimde sınama imkânı veriyor.

Çünkü bazı kuramsal modeller, henüz doğrudan gözlemlenememiş parçacıkların bu bozunmaların gerçekleşme olasılığını değiştirebileceğini öngörüyor.

CERN'in açıkladığı son ölçümler, mevcut teorik beklentilerle uyumlu. Bununla birlikte daha hassas deneyler, gelecekte bilinen fizik kuramlarının ötesinde yeni parçacıklar veya etkileşimler bulunup bulunmadığına ilişkin önemli ipuçları sağlayabilir.

42 yıl önce başlayan araştırmanın ulaştığı bu aşama, parçacık fiziğinde daha hassas ölçümlerin önünü açan önemli bir gelişme olarak değerlendiriliyor.

UMKE.org bilim notu: Bu sonuç, yeni bir parçacığın keşfedildiği anlamına gelmiyor. Bilim insanları, son derece nadir bir bozunmanın varlığına ilişkin güçlü kanıt elde etti. Kesin keşif için daha yüksek istatistiksel güven düzeyine ulaşılması gerekiyor.

Kaynak: CERN ve LHCb Collaboration, 3 Kasım 2026.

Fransa, Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron yönetimini zorlayan yeni bir toplumsal hareketlilikle karşı karşıya. Sendikalar, öğrenciler ve çeşitli çalışan gruplarının katılımıyla 5 Kasım Perşembe günü ülke genelinde protesto gösterileri ve grevler düzenlenmesi planlanıyor.

Gösterilerin merkezinde artan yaşam maliyetleri, ücretler, kamu hizmetlerinin durumu, eğitim sistemindeki sorunlar ve gençlerin geleceğine ilişkin kaygılar bulunuyor.

Reuters’ın aktardığı bilgilere göre Fransız istihbarat birimleri, Paris dışındaki gösterilere 500 bin ila 700 bin kişinin katılabileceğini değerlendiriyor. Yetkililer ülke genelinde yaklaşık 70 bin polis görevlendirmeyi planlıyor.

Eğitimden ulaşıma kadar birçok alan etkilenebilir

Protestoların eğitim, demir yolu, toplu taşıma ve enerji sektörlerinde aksamalara yol açması bekleniyor.

Fransa Eğitim Bakanlığı, kamuya bağlı ilkokullarda görev yapan öğretmenlerin yüzde 17,5’inin greve katılmasının beklendiğini bildirdi. Sendikalar ise ulaşım hizmetlerinde de ciddi kesintiler yaşanabileceği konusunda uyarıda bulundu.

Özellikle öğrenciler, okullardaki fiziki koşulların kötüleşmesi, sınıflardaki yoğunluk ve eğitim sistemindeki fırsat eşitsizliklerine tepki gösteriyor.

Hükümet yeni olayların yaşanmasından endişeli

Fransa yönetimi, 17 Ekim’de yaşanan olayların tekrarlanmasını önlemek için güvenlik önlemlerini artırıyor. Söz konusu protestolar sırasında bazı kentlerde yağma, kundaklama ve kamu binalarına zarar verme olayları yaşanmıştı.

Cumhurbaşkanı Macron, gösteriler öncesinde güvenlik toplantısı düzenledi. Hükümet sözcüsü Maud Bregeon ise yetkililerin son derece dikkatli hareket ettiğini ve 17 Ekim’deki olayların tekrarlanmasını istemediklerini açıkladı.

Hükümet, polis müdahalelerine ilişkin iddiaların da soruşturulacağını belirtiyor.

Macron üzerindeki siyasi baskı artıyor

Fransa'daki protestolar yalnızca ekonomik taleplerle sınırlı kalmıyor. Kamu hizmetlerinin geleceği, gençlerin iş olanakları ve hükümetin politikaları da tartışmaların merkezinde yer alıyor.

Yaklaşan cumhurbaşkanlığı seçimleri öncesinde siyasi partiler de toplumsal tepkileri yakından takip ediyor. Muhalefet partileri, hükümete yönelik eleştirilerini artırırken Macron yönetimi hem ekonomik sorunlarla hem de güvenlik tartışmalarıyla mücadele ediyor.

Fransa'daki gelişmeler, Avrupa'nın önemli ekonomilerinden birinde toplumsal huzursuzluğun siyasi dengeler üzerindeki etkisini yeniden gündeme taşıyor.

UMKE.org değerlendirmesi: Fransa'da yaşananlar, ekonomik baskıların ve kamu hizmetlerine ilişkin memnuniyetsizliğin toplumun farklı kesimlerini nasıl ortak bir protesto zemininde buluşturabildiğini gösteriyor. Önümüzdeki günlerde gösterilerin boyutu ve hükümetin vereceği yanıt, ülkenin siyasi gündemini belirleyebilir.

Haber, 5 Kasım 2026 itibarıyla yayımlanan bilgiler esas alınarak hazırlanmıştır. Gösterilere ilişkin katılım rakamları beklentidir; kesinleşmiş sonuç değildir.

CLIMATE CHANGE IS ALSO A GLOBAL HEALTH CRISIS

The WHO says climate change is increasing health risks worldwide, particularly for people living in vulnerable communities.

Extreme heat, unsafe drinking water, poor sanitation and household air pollution are among the major threats addressed in the report.

WHO Director-General Dr. Tedros Adhanom Ghebreyesus stressed that many climate-related health problems can be prevented using solutions that are already available.

SIX MEASURES THAT COULD SAVE MILLIONS OF LIVES

The WHO report identifies six priority actions:

1. Establishing early warning systems for dangerous heatwaves.

2. Improving access to climate-resilient drinking water.

3. Expanding basic sanitation services.

4. Improving hygiene and handwashing facilities.

5. Promoting cleaner household fuels and cooking technologies.

6. Introducing more effective fossil fuel pricing policies.

According to the WHO's projections, implementing these measures globally could prevent approximately 1.6 million deaths annually.

TRILLIONS OF DOLLARS IN ECONOMIC BENEFITS

The report estimates that these measures could generate approximately $3.9 trillion in annual economic welfare benefits and an additional $5.4 trillion in fiscal benefits.

They could also help avoid approximately 16.7 billion tonnes of carbon dioxide emissions.

The WHO estimates that five of the interventions could generate around $24 in benefits for every dollar invested.

Heat-health warning systems are particularly cost-effective, with estimated returns of up to $835 for every dollar invested.

The organization cautions that these figures are based on modeled scenarios and depend on the successful implementation of the proposed measures.

ALL EYES ON ANTALYA AS COP31 APPROACHES

The report comes just days before the United Nations Climate Change Conference, COP31, scheduled to take place in Antalya, Türkiye, from November 9 to 20, 2026.

Governments and international organizations are expected to discuss climate commitments, environmental protection and strategies to reduce the health risks associated with global warming.

The WHO is calling on governments to put public health at the centre of climate policies.

The message is clear: protecting the climate is not only about protecting the environment. It is also about protecting human lives.

Source: World Health Organization (WHO), November 4, 2026.

DEMOCRATS SECURE HISTORIC POLITICAL VICTORY

According to the Associated Press, Democrats secured major victories in both the House of Representatives and the Senate.

The party gained at least seven Senate seats and more than two dozen House districts, including several constituencies that had strongly supported Trump in the 2024 presidential election.

The results mark a significant shift in American politics and give Democrats greater power to challenge the administration.

ECONOMY AND IRAN WAR AMONG KEY FACTORS

Voters' concerns about rising living costs, inflation, the ongoing conflict involving Iran and allegations of corruption played an important role in the election outcome.

The election results have also attracted international attention because of their potential impact on US foreign policy and global security.

WHAT HAPPENS NEXT?

With Democrats controlling both chambers, the administration could face greater scrutiny, congressional investigations and difficulties passing new legislation.

The new political balance may also influence decisions concerning international relations, military spending, trade and economic policy.

Political analysts are expected to closely monitor how the election results affect Washington's relationship with its international partners.

The 2026 midterm elections have therefore become a major turning point in American politics, with consequences that could extend far beyond the United States.

Source: Associated Press (AP), Reuters.

Ukrayna’nın güneydoğusundaki Zaporijya bölgesinde bulunan Komışuvaha yerleşimi, insani yardım dağıtım merkezi olarak kullanılan bir binaya düzenlenen hava saldırısının ardından büyük bir felaketle karşı karşıya kaldı. Ukraynalı yetkililerin 5 Kasım itibarıyla paylaştığı bilgilere göre saldırıda hayatını kaybedenlerin sayısı 40’a yükseldi. Reuters’ın aktardığı açıklamalarda 59 kişinin kayıp olduğu bildirildi.

Saldırının hedefindeki yapı, daha önce okul olarak kullanılan ve cephe hattına yakınlığı nedeniyle eğitim faaliyetleri durdurulan bir binaydı. Ancak bina, bölge halkı için sığınak ve düzenli insani yardım dağıtım noktası olarak hizmet vermeye devam ediyordu.

Arama kurtarma çalışmaları sürüyor

Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenskiy, Rus kuvvetlerinin yardım almak için bölgeye gelen insanların bulunduğu sırada binayı vurduğunu ve ardından yeni saldırıların gerçekleştiğini ileri sürdü.

Ukrayna acil durum yetkilileri, hayatını kaybedenler arasında iki kurtarma görevlisi ve dört polis memurunun da bulunduğunu açıkladı. Enkaz altında kalanlara ulaşmak için yürütülen çalışmaların, bölgede yeni saldırı ihtimali nedeniyle son derece zor koşullarda devam ettiği bildirildi.

Associated Press'in haberine göre aynı gün Rus saldırıları Kiev ve çevresindeki bazı bölgelerde elektrik ve su kesintilerine de yol açtı. Ukrayna hava savunmasının çok sayıda insansız hava aracını etkisiz hâle getirdiği açıklandı.

Rusya’dan farklı açıklama

Rusya Savunma Bakanlığı ise saldırıların Komışuvaha çevresindeki Ukrayna askeri birliklerini hedef aldığını savundu ve bölgede Ukraynalı askerlerin öldürüldüğünü öne sürdü. Moskova yönetimi sivillerin kasıtlı olarak hedef alındığı iddialarını kabul etmiyor.

Sahadaki gelişmeler ve tarafların açıklamaları arasındaki farklılıklar nedeniyle saldırının tüm ayrıntılarının bağımsız biçimde doğrulanması önem taşıyor.

Gözler Abu Dabi’deki görüşmelere çevrildi

Saldırı, Rusya ile Ukrayna arasındaki savaşın sona erdirilmesine yönelik diplomatik temasların yeniden gündeme geldiği bir dönemde yaşandı. Reuters'ın aktardığı ABD açıklamasına göre iki ülkenin heyetlerinin 10-11 Kasım tarihlerinde Abu Dabi'de bir araya gelmesi planlanıyor.

Görüşmelerde savaşın sona erdirilmesi, güvenlik düzenlemeleri ve gerilimin azaltılması konularının ele alınması bekleniyor.

Ancak Komışuvaha'daki saldırı, diplomatik çözüm arayışlarının önündeki insani ve askeri engellerin ne kadar ağır olduğunu bir kez daha ortaya koydu.

UMKE.org değerlendirmesi: Savaşların en ağır bedelini çoğu zaman çatışmaların tarafı olmayan siviller ödüyor. İnsani yardım noktalarının, sağlık kuruluşlarının ve sığınakların korunması, uluslararası insancıl hukukun temel meseleleri arasında yer alıyor.

Demokratik Kongo Cumhuriyeti merkezli salgın, sağlık ekiplerinin yoğun mücadelesine rağmen bölgedeki en önemli halk sağlığı sorunlarından biri olmayı sürdürüyor.

Dünya Sağlık Örgütü Genel Direktörü Tedros Adhanom Ghebreyesus, 4 Kasım'da Cenevre'de yaptığı açıklamada, salgına karşı yürütülen bilimsel çalışmaların genişletildiğini duyurdu.

Afrika Hastalık Kontrol ve Önleme Merkezinin paylaştığı verilere göre salgında 10 bini aşkın vaka ve 5 binden fazla ölüm bildirildi.

İKİ YENİ AŞI ADAYI ARAŞTIRMAYA EKLENİYOR

WHO uzmanlarının değerlendirmesi sonucunda iki yeni aşı adayı klinik araştırmaya dahil edilmek üzere önerildi.

Bunlardan ilki Oxford Üniversitesi ile Hindistan Serum Enstitüsü tarafından geliştirilen ChAdOx1 BDBV. İkinci aday ise Moderna tarafından geliştirilen mRNA-1469.

Her iki aşı adayı da mevcut salgına neden olan Bundibugyo virüsüne karşı özel olarak geliştirildi.

Adayların devam eden Tumaini araştırmasına katılması için ilgili ulusal onay süreçlerinin tamamlanması gerekiyor.

MEVCUT AŞI BU VİRÜSE KARŞI YETERLİ DEĞİL

Ebola virüsünün farklı türleri bulunuyor. Hâlihazırda kullanılan Ervebo aşısı, Zaire ebolavirüsüne karşı onaylanmış olsa da Bundibugyo türüne karşı onaylı bir aşı bulunmuyor.

Bu nedenle yeni aşı adaylarının araştırılması, salgınla mücadelede önemli bir gelişme olarak değerlendiriliyor.

SONUÇLAR 2027'NİN İLK AYLARINDA BEKLENİYOR

WHO'nun açıklamasına göre aşı araştırmasının sonuçlarının 2027 yılının başlarında elde edilmesi bekleniyor.

Uzmanlar, aşı çalışmalarının tek başına salgını sona erdirmeyeceğini vurguluyor. Erken teşhis, hastaların izolasyonu, temaslı takibi ve sağlık hizmetlerine hızlı erişim de mücadelede büyük önem taşıyor.

Yeni araştırmaların başarılı olması hâlinde Bundibugyo virüsüne karşı gelecekte kullanılabilecek koruyucu yöntemlerin geliştirilmesinin önü açılabilir.

Bilim dünyasının gözü şimdi Afrika'da yürütülen klinik araştırmalardan gelecek sonuçlara çevrilmiş durumda.

Kaynak: Dünya Sağlık Örgütü (WHO), Anadolu Ajansı ve Africa CDC.

Bilim insanları, Mars'ın kuzey yarımküresinde bulunan ve yüzey alanı bakımından gezegenin en büyük volkanı olan Alba Mons çevresinde dikkat çekici bir keşfe imza attı.

Avrupa Uzay Ajansı ESA ile Rus uzay ajansı Roscosmos'un ortak ExoMars Trace Gas Orbiter uzay aracından elde edilen veriler, volkanik çatlakların üzerinde hidrojen klorür gazı bulunduğunu ortaya koydu.

Dünya'da volkanik faaliyetlerle ilişkilendirilen bu gazın Mars atmosferinde tespit edilmesi, gezegenin derinliklerinde hâlâ jeolojik süreçlerin yaşanıyor olabileceği ihtimalini güçlendirdi.

GAZIN KAYNAĞI YER ALTINDAKİ MAGMA OLABİLİR

Araştırmacılara göre hidrojen klorür gazının en olası kaynağı, Alba Mons bölgesindeki yüzey çatlaklarından gerçekleşen volkanik gaz sızıntıları.

Magma yer altında yükselirken basıncın azalmasıyla birlikte klor içeren bileşiklerden gaz açığa çıkabiliyor. Bu durum, Mars'ın iç bölümünde hâlâ yeterli ısı bulunabileceğine işaret ediyor.

Bilim insanları, gaz miktarında Mars'ın erken yaz dönemlerinde artış gözlemledi. Çatlakların yılın diğer dönemlerinde buzla kapandığı, sıcaklık yükseldiğinde ise yer altında biriken gazların atmosfere ulaşabildiği değerlendiriliyor.

MARS'TA YAŞAM İHTİMALİ YENİDEN GÜNDEMDE

Keşfin en dikkat çekici yönlerinden biri de Mars'ta mikrobiyal yaşam ihtimaliyle bağlantısı.

Yer altındaki magma hareketleri, gezegenin kabuğunda bulunan suyu ısıtabilir veya eritebilir. Böylece yüzeyin sert koşullarından korunan, enerji ve sıcaklık sağlayan hidrotermal ortamlar oluşabilir.

Dünya'da yaşamın ilk ortaya çıktığı ortamların da hidrotermal sistemlerle bağlantılı olabileceği düşünülüyor.

Ancak araştırmacılar Mars'ta yaşam bulunduğunu söylemiyor. Keşif, yalnızca yaşamı destekleyebilecek koşulların bulunabileceği bölgelerin araştırılmasını daha önemli hâle getiriyor.

KIZIL GEZEGEN HAKKINDA BİLDİKLERİMİZ DEĞİŞEBİLİR

Mars, geçmişte çok yoğun volkanik faaliyetlere sahne oldu. Güneş Sistemi'nin en büyük volkanı Olympus Mons da bu gezegende bulunuyor.

Yeni bulgular, Mars'ın tamamen jeolojik olarak ölü bir gezegen olmayabileceğini gösteren önemli ipuçları sunuyor.

Araştırmanın sonuçları bilimsel hakemli dergi Science Advances'te yayımlandı.

NASA'nın açıklamasına göre yaklaşık 1,5 ton ağırlığındaki gözlemevi, 4 Kasım 2026 tarihinde Endonezya'nın kuzeyindeki Sumatra bölgesi üzerinde Dünya atmosferine yeniden girdi.

Evrenin en büyük gizemlerini araştırdı

Swift, özellikle gama ışını patlamaları olarak bilinen ve evrendeki en güçlü enerji olayları arasında yer alan kozmik patlamaları incelemek amacıyla geliştirilmişti.

Üç farklı teleskop sistemiyle çalışan gözlemevi, görev süresi boyunca yalnızca gama ışını patlamalarını değil, aynı zamanda süpernovaları, kara delikleri, yıldız patlamalarını, asteroitleri ve kuyruklu yıldızları da gözlemledi.

NASA verilerine göre Swift'in bilimsel arşivi yaklaşık 22 yıllık gözlem kayıtlarını içeriyor.

Kurtarma girişimi başarısız olmuştu

NASA, yaşlanan gözlemevinin yörüngesini yükselterek görev süresini uzatmak amacıyla özel bir uzay aracıyla kurtarma girişiminde bulunmuştu. Ancak teknik sorunlar nedeniyle bu girişim başarıya ulaşmadı.

Güneş faaliyetlerinin artırdığı atmosferik sürüklenme de uydunun yörüngesinin giderek alçalmasına neden oldu.

Dünya için tehlike oluştu mu?

NASA, atmosferden geçiş sırasında uydunun büyük bölümünün yanmasının beklendiğini açıklamıştı. Bazı parçaların atmosferden geçerek yeryüzüne ulaşma ihtimali bulunsa da insanlara zarar verme riskinin oldukça düşük olduğu değerlendirilmişti.

Swift'in Dünya'ya dönüşü, uzay çöpleri ve görevini tamamlayan uyduların güvenli şekilde yörüngeden çıkarılmasının önemini bir kez daha gündeme taşıdı.

Kaynaklar: NASA ve Reuters.